İş sözleşmesinin, İş Kanunu’nda öngörülen hallerle son bulması durumunda işçiye ödenecek tazminatlardan birisi de kıdem tazminatıdır. İş sözleşmesinin; işveren tarafından ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller dışında bir sebeple feshedilmesi, emeklilik nedeniyle, kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi arzusuyla sona erdirmesi, muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle ve işçinin ölümü halinde son bulması durumları İş Kanunu’nda öngörülen hallerdir. İşçi sözleşmeyi derhal fesih sebeplerinden birisiyle feshederse ve Kanun’a uygunsa yine kıdem tazminatına hak kazanılacaktır.
Yargıtay’a göre kıdem tazminatı; işverene ait işyerinde belli bir süre çalışmış olan işçiye, işini kaybetmesi durumunda, işinde yıpranması, yeni bir iş bulmak için karşılaşacağı güçlükler ve işyerine katkıları göz önüne alınarak ve geçmiş hizmetlerine karşılık olarak kanuni sınırlar içerisinde ödenen para olarak tanımlanmıştır.
Kıdem tazminatı için işçinin en az 1 yıllık kıdeme sahip olması gerekmektedir. Ancak sırf kıdem tazminatı ödememek için, 1 yıllık sürenin dolmasına çok az bir süre kalmış olmasına rağmen, iş sözleşmesinin feshedildiği durumlar sık sık karşımıza çıkmaktadır. Belirtmek gerekir ki; Yargıtay uygulamasına göre dürüstlük kuralına aykırı olarak yapılan bu tür fesihlerde, somut olayın özelliklerine göre kıdem tazminatına veya koşulları varsa kötüniyet tazminatına hükmedilebilmektedir.
Kıdem tazminatı için aranan 1 yıllık süre, işçinin fiili çalışmasıyla başlar. Fiili çalışma tarihinin üzerinden geçen bir takvim yılı neticesinde kıdem tazminatına hak kazanılır. Deneme süresi, ücretli izin, tatil gibi nedenlerle çalışılmayan günler de kıdem hesabında dikkate alınır. Ancak; iş sözleşmesinin askıda olması, grev veya kanuni lokavtta geçen süreler, çıraklıkta geçen süre, tutukluluk veya hükümlülük durumunda geçen süre ve ihbar önelini 6 haftadan fazla aşan istirahat raporu süreleri kıdem için hesaba katılmaz.
Kıdem tazminatı için, fesihten itibaren 5 yıllık zamanaşımı süresi mevcuttur (25/10/2017 öncesinde sona eren sözleşmelerde önceki 10 yıllık süreye ilişkin geçiş hükmü uygulanır). Bu süre içerisinde açılan kıdem tazminatı davasında tazminat, her tam çalışma yılı için işçinin en son giydirilmiş brüt ücretinin 30 günlük tutarı üzerinden hesaplanır; ancak yıllık tutar kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Gecikme hâlinde fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir.
İş sözleşmeniz sona erdiğinde kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığınız ve doğru hesaplama, alacağınızın tamamını almanız açısından belirleyicidir. Erzurum’da iş hukuku süreçleriniz için Av. Harun Raşit Özdemir ile iletişime geçebilirsiniz.
