İş sözleşmesinin, haksız veya geçersiz bir nedenle feshedildiği durumlarda genellikle işçi hak ve alacaklarına yönelik davalar akla gelmektedir. Bu davalardan olan işe iade davası, otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçi için getirilen iş güvencesi hükümleri (4857 s. İş Kanunu m.18) çerçevesinde açılan ve yapılan feshin haksız veya geçersiz olduğunun tespit edilmesi ve neticede işe iade talebine yönelik bir davadır.
Yapılan yargılama sonucunda, işverence yapılan feshin haklı veya geçerli nedenlerle yapıldığı tespit edilirse davanın reddine karar verilir. Ancak yargılama sonucunda yapılan feshin İş Kanunu’ndaki haklı veya geçerli fesih hallerinden olmadığı tespit edilirse; işe iadeye, boşta geçen süre ücretine ve iş güvencesi tazminatına hükmedilecektir.
Hak Düşürücü Süre ve Arabuluculuk
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 uyarınca işe iade davası açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; bu nedenle fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işleyen bir aylık süre doğrudan dava açmak için değil, arabulucuya başvurmak içindir. Bu halde işçi, feshin kendisine tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvuru yapmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşma sağlanamaz ise, arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesine başvurularak işe iade davası açılmalıdır.
İşverene Başvuru
Yapılan yargılama sonucunda işçinin işe iadesine karar verilmişse; işçi, iade kararının kesinleşmesinin tebliğinden itibaren 10 işgünü içinde işverene başvuru yapmalıdır. 10 iş günlük süre hak düşürücü süre olup bu süre içerisinde işverene başvuru yapılmazsa geçersizliği tespit edilen fesih geçerli hale gelir.
İşçinin süresi içinde işverene başvurması neticesinde, işveren 1 ay içinde başvuruya yönelik kararını iletmelidir. İşveren, 1 ay içinde işçinin başvurusunu kabul ederse ve işçi de tekrar işe başlarsa önceki iş sözleşmesi hiç kesintiye uğramamış gibi devam eder.
İşveren 1 ay içinde; işçiye kendisini işe almayacağını bildirirse, sessiz kalırsa ya da önceki koşullardan daha olumsuz koşullarla işe başlatmayı kabul etmişse, sözleşme feshedilmiş olur.
Boşta Geçen Süre Ücreti
10 işgünü içinde işe başlamayı talep eden işçi, ister işe başlatılsın ister başlatılmasın, çalıştırılmadığı dönemde boşta geçen sürenin karşılığı olarak en çok 4 aylık ücretini ve buna bağlı haklarını talep edebilir.
İşe Başlatmama Tazminatı (İş Güvencesi Tazminatı)
Feshin geçersiz olduğundan bahisle işe iade kararıyla birlikte işe başlatmama tazminatına da hükmedilir. Bu tazminat, işçinin süresi içerisinde işverene başvuru yaptığı halde işverenin işçiyi işe başlatmamasının karşılığıdır. İşveren işçiyi işe başlatırsa yahut işçi süresi içerisinde işverene başvurmazsa bu tazminattan söz edilemeyecektir.
İşe başlatmama tazminatı, işçinin en az 4 en çok 8 aylık ücreti tutarında olmalıdır.
İşe iade talebinde bir aylık arabulucuya başvuru süresi kaçırıldığında işe iade hakkı düşer; arabulucuya başvurulmadan dava açılırsa ise dava usulden reddedilir. Erzurum’da iş hukuku süreçleriniz için Av. Harun Raşit Özdemir ile iletişime geçebilirsiniz.
