Türk Medeni Kanunu’nun üçüncü bölümü “Evliliğin Genel Hükümleri” başlığını taşımaktadır. Bu bölümde yer alan 187. Madde ise “Kadının Soyadı” başlığını taşımaktadır.
“TMK 187: Kadın, evlenmekle kocasının soyadını alır; ancak evlendirme memuruna veya nüfus idaresine yapacağı yazılı başvurusuyla kocasının soyadı önünde önceki soyadını da kullanabilir. Daha önce iki soyadı kullanan kadın, bu haktan yalnızca bir soyadı için yararlanabilir.”
Madde metni bu olmakla birlikte Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 30.09.2015 tarihli kararında, eşitlik ilkesi gereğince, kadının herhangi bir geçerli sebep aranmaksızın kendi bekarlık soyadını kullanabileceği hüküm altına alınmıştır (YHGK 2014/889 Esas – 2015/2011 Karar).
Kadının Kızlık Soyadını Kullanması
Anayasa Mahkemesi ise 22.02.2023 tarihinde 2022/155 Esas – 2023/38 Karar sayılı ilamıyla TMK 187. maddeyi, cinsiyet eşitliği ve insan haklarına aykırılık gerekçeleriyle iptal etmiştir. Düzenleme 28.01.2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Böylelikle TMK 187. maddesi yerine herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Böylelikle kadınlara evlilikle birlikte kocanın soyadını almaları zorunluluğu kalkmıştır. Yerine de herhangi bir düzenlemenin olmamasıyla kadının üç seçeneği bulunduğu kabul edilmektedir. Kadın evlilikle birlikte; eşinin soyadını alabilir, eşinin soyadının önünde kendi soyadını kullanabilir veya evli olmasına rağmen yalnızca kendi soyadını kullanabilir.
Anayasa Mahkemesi yalnızca TMK 187. maddesini iptal etmiş ancak uygulama yönetmelikleri hala yürürlükte kaldığından, nüfus idarelerince soyadı değişimi konusunda tereddütler yaşanabilmektedir. Bu durumda kadının mahkemeye başvuru yaparak “evlenen kadının önceki soyadını kullanmasına izin verilmesi” davası ile soyadını düzeltmesi gerekecektir. Bu dava aile mahkemesinde, eşe ve nüfus müdürlüklerine karşı açılacaktır.
Av. Harun Raşit Özdemir