Ergin olmayan çocuk velayet altındadır. Kural olarak velayet hakkı ana ve babaya birlikte verilmiştir. Yasal bir sebep olmadıkça velayet ana ve babadan alınamaz. Anne ve baba evli değilse velayet anneye aittir.
Ortak hayata son verilmiş yahut ayrılık kararı verilmişse hakim, velayeti eşlerden birine verebilir. Ölüm halinde herhangi bir karara gerek kalmaksızın sağ kalan eş velayet hakkına sahiptir. Boşanma halinde ise hakim kararıyla velayetin verildiği eş velayet hakkını kullanabilir.
TMK m. 169: “Boşanma veya ayrılık davası açılınca hakim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin önlemleri re’sen alır.” Görüleceği üzere hakim, boşanma veya ayrılık davası süresince velayete ilişkin tedbir kararı verebilir. Tarafların ayrı yaşadığı sabitse talep üzerine velayet düzenlemesinin yapılması zorunludur.
Boşanma davasının sonucunda ise velayet ana veya babadan birine verilecektir. Bu velayet kararı tedbir mahiyetindeki velayetten farklıdır.
Kanun maddesinden de anlaşılacağı üzere velayet anne veya babaya tanınan bir haktır. Evlat edinme ilişkisi haricinde velayet anne ve babadan başka bir kimse tarafından kullanılamaz.
Velayet Kararı Nasıl Verilir?
Velayetin hangi tarafa verileceği ise boşanma davasının tarafları için en fazla önem arz eden konulardan biridir. Velayet konusunda asıl olanın çocuğun üstün yararı olduğu ve bu yarara göre karar verileceği ortadadır. Çocuğun üstün yararının tespiti için somut veriler kullanılabileceği gibi çocuğun görüşünün alınması da öngörülmektedir. Ancak çocuğun görüşüne bizzat uyulacağı anlamı çıkmamaktadır. Velayet kamu düzeninden olduğu için hakim, re’sen araştırma ilkesi gereği dosyaya sunulan delillere göre de karar verebilecektir. Bu nedenle alanında uzman boşanma avukatı ve Erzurum boşanma avukatının velayet konusunda dosyaya katkısı çok büyük önem teşkil etmektedir.
Velayet hakkı; çocuğun bakım ve eğitimi, çocuğun dini eğitimini, çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ve toplumsal gelişimini, çocuğun mesleki eğitimi gibi konuları kapsar.
Av. Harun Raşit Özdemir